است و او خودش از پيش خود آن را اضافه كرد و براى خود و امتش درخواست نمود ، و به اين وسيله مساله معجزه بودن و روزى بودن مائده دو وصف خاصى شد كه در نظر بعضى فائده است و در نظر بعضى فائده نيست . نظير فوائد مترتبه اى كه عموميت ندارند . اينجاست كه خواننده محترم به خوبى پى مىبرد كه تا چه اندازه اين پيغمبر عظيم الشان نسبت به پروردگار خود مؤدب بوده ، مخصوصا وقتى كلام او را با كلام حواريين مقايسه نمايد ، با اينكه هر دو كلام در مقام اداى يك چيز ( نزول مائده ) بودند ، يقينا به شگفت درمىآيد . زيرا مىبينيد كه عيسى ( ع ) حرف آنان را گرفت و چيزى را بر آن اضافه و چيزى را از آن حذف نمود و بعضى از جملات آن را مقدم و بعضى را مؤخر كرد و پاره اى از الفاظ را بلفظ ديگرى تبديل و پاره اى ديگر را دست نزد تا بدين وسيله كلام سراپا پر از اشكال حواريين را به صورتى در آورد كه براى عرض به درگاه عزت و ساحت عظمت پروردگار ، لايق شود . و از جهت مشتمل بودنش بر آداب عبوديت زيباترين كلام شود . خواننده محترم بيشتر در جزئيات كلام آن جناب دقت فرمايد تا بيش از پيش تعجب كند . * ( « قالَ اللَّه إِنِّي مُنَزِّلُها عَلَيْكُمْ فَمَنْ يَكْفُرْ بَعْدُ مِنْكُمْ فَإِنِّي أُعَذِّبُه عَذاباً لا أُعَذِّبُه أَحَداً مِنَ الْعالَمِينَ » ) * اهل مدينه و شام و همچنين عاصم كلمه « منزلها » را با تشديد « زاء » خوانده‌اند و ساير قراء به طورى كه مجمع البيان گفته بدون تشديد قرائت كرده‌اند ، و به نظر مىرسد بدون تشديد با قواعد موافقتر باشد ، زيرا « انزال » دلالت بر نزول دفعى دارد و مائده هم دفعتا نازل شده نه به تدريج ، به خلاف « تنزيل » ، كه همانطورى كه مكرر گفته‌ايم استعمال شايع تنزيل در نزول تدريجى است . اينكه فرمود : * ( « إِنِّي مُنَزِّلُها عَلَيْكُمْ » ) * وعده صريح است به انزال ، مخصوصا از نظر اينكه با صيغه اسم فاعل ذكر شده ، نه با لفظ فعل . و از همين جا استفاده مىشود كه مائده مورد سؤال مسيح نازل شده و لو اينكه مسيحيان از آن خبرى ندارند . بعضى از مفسرين گفته‌اند كه مائده نازل نشد كما اينكه صاحب در المنثور و مجمع البيان « 1 » و غير اين دو از حسن و مجاهد نقل كرده‌اند كه گفته‌اند : مائده نازل نشد ، زيرا حواريين وقتى آن شرط مذكور در آيه را در جواب شنيدند از تقاضاى خود صرفنظر كردند . و درخواست كردند كه نازل نشود ، و گفتند : ما به مائده احتياج نداريم . از همين جهت مائده نازل نشد . و ليكن حق مطلب اين است كه ظاهر آيه به

--> ( 1 ) در المنثور ج 2 ص 384 و مجمع البيان ج 3 ص 266